Nederlog        

 

1 februari 2006

                                                                 

Een toepasselijk Orwell-citaat

 

 

Orwell's teksten, en vooral zijn verzamelde essays en laatste twee boeken - "Animal Farm" en "1984" - zijn heel vaak relevant, van toepassing, en leerzaam "voor de dag van vandaag", ongeachte welke dag dat is, omdat hij één van de weinigen was die inzag dat de mens in meerderheid een rationaliserende totalitaire ideologische aap is:

Een geboren collectivist, volgeling van leiders, naprater van voorgangers, gelover in Wij en Ons, niet behoorlijk in staat tot een individueel standpunt als dat ongebruikelijk of ingewikkeld is, met te weinig moed of onafhankelijkheid zelfstandig te beslissen of na te denken, en maar al te geneigd om het voor moreel en behoorlijk en goed te houden om het "doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg" te praktiseren met de grote massa.

Het mag de mensen in meerderheid vergeven worden dat ze gewoonlijk niet veel beter kunnen dan ze doen, maar het is moeilijker ze te vergeven dat ze pretenderen dat dit ánders zou zijn dan het is, en in het bijzonder dat zij zelf of hun eigen partij, geloof, volk, natie of ras iets bijzonder goeds, nobels, moreel of behoorlijks zouden zijn.

Nee: de meeste mensen, hoe schijnbaar redelijk ook, zijn feitelijk totalitair, in de volgende door Orwell beschreven zin:

"Actions are held to be good or bad, not on their own merits but according to who does them, and there is almost no outrage - torture, the use of hostages, forced labour, mass deportations, imprisonments without trial, forgery, assassination, the bombing of civilians, which does not change its moral colour when it is committed by 'our' side."              
(The Collected Essays, Journalism and Letters of George Orwell, vol 3, p. 419, written in May 1945.)

Het tragische, ook voor goedbedoelde noties als democratie, algemeen kiesrecht ongeacht kwaliticaties, en menselijke vooruitgang in de geschiedenis die niet overwegend een afgeleide is van wetenschappelijke vooruitgang, is dat slechts een minderheid evident beter kan of wil, bij gelegenheid.

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail