Nederlog        

 

1 februari 2006

                                                                 

De onvoorspelbaarheid van de geschiedenis

 

 

Eťn belangrijke reden om geschiedenis te lezen en bestuderen is dat het verreweg de beste bron geeft om te leren wat mensen wel en niet vermogen, en wat ze eerder deden, en op basis van welke overwegingen - religieus of niet, wetenschappelijk of niet, geÔnformeerd of niet etc. etc. - en met welke resultaten.

Een andere reden om geschiedenis te lezen - "In het heden ligt het verleden; in het nu wat worden zal" - is om de toekomst te voorspellen, en te voorzien langs welke wegen de menselijke geschiedenis zal gaan verlopen.

Een interessant feit dat uit de geschiedenis van in ieder geval de laatste 500 jaar geleerd kan worden is dat helemaal niemand van de ooit levenden de afgelopen 500 jaar behoorlijk in staat was om meer dan 25 jaar waarachtig vooruit te zien, afgezien van triviale "voorspellingen" als dat over 25 jaar de zon ook nog schijnt.

Dit is interessant omdat het iets aantoont over menselijke vermogens (namelijk: de voorspelbaarheid van de menselijke geschiedenis door mensen is tot nu een illusie gebleken) en ook iets over de machten van het toeval en de wetenschap, voor twee belangrijke redenen dat de geschiedenis er over 25 jaar waarschijnlijk nogal anders zal uitzien dan u of ik vandaag meent, namelijk dat er in de tussentijd veel dingen zullen gebeuren die toevallig zijn in de zin dat ze niet adekwaat voorspeld kunnen worden, waarvan sommigen grote gevolgen zullen hebben, en dat de voornaamste machten die de menselijke geschiedenis de laatste eeuwen vorm en inhoud geeft, naast politieke en religieuze, de wetenschap en de technologie zijn, die ook telkens met nieuwe inzichten en nieuwe daarop gebaseerde technologieŽn komen.

 

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail