Nederlog        

 

29 januari 2006

                                                                 

Boswell de dagboekenschrijver

 

 

Ik bevind me weer eens, zoals vaak, minder goed en probeer mijzelf te amuseren of althans bezig te houden met het herlezen van boeken uit mijn bibliotheek.

James Boswell is het meest bekend als de schrijver van "The Life of Samuel Johnson LL.D.", dat de status heeft de beste biografie in het Engels te zijn, en dat veel interessante gezegdes van Dr. Johnson bevat, naast een interessant tijdsbeeld van het 18e eeuwse Engeland en Schotland.

Het is iets minder bekend dat Boswell ook ÚÚn van de grootste (grondigste, helderste, volledigste, meest leesbare en interessante)  dagboekenschrijvers was die er geweest is. Deze dagboeken - beter gezegd: delen ervan - zijn gevonden in het begin van de 20ste eeuw, en zijn sindsdien uitgegeven door Frederick A. Pottle e.a. in redelijk wat delen, waarvan ik de meeste bezit, en de laatste dagen twee ervan herlas, namelijk "Boswell on the Grand Tour" en "Boswell in search of a wife".

Hier is een citaatje uit het laatst genoemde deel:

I find it is impossible to put on paper an exact journal of the life of man. External circumstances may be marked. But the relations within, the workings of reason and passion, and, what perhaps influence happiness most, the colourings of fancy, are too fleeting to be recorded. In short, so it is that I defy any man to write down anything like a perfect account of what he has been conscious during one day of his life, if in any degree of spirits. However, what I put down has so far an effect that I can, by reading my Journal, recall a good deal of my life. (p. 235)

Omdat Boswell z'n best deed om z'n leven zo precies, helder en volledig mogelijk te beschrijven, en een bijzonder goede Engelse stijl schreef, kunnen moderne lezers een behoorlijk goed beeld krijgen van hoe het leven in de 18e eeuw was, althans voor iemand als Boswell: Van Schotse adel, werkzaam als advocaat, vanaf z'n 29ste redelijk wel bekend in Engeland en Europa als schrijver, en op nogal wat manieren enthousiast en nieuwsgierig voor allerlei soorten ervaringen en ontmoetingen en een vlijtig en zeer helder en onderhoudend beschrijver van wat hem overkwam.

Boswell ontmoette niet alleen Dr. Johnson, die hem van iedereen die hij kende het meest be´ndrukte, maar ook Voltaire en Rousseau (geboekstaafd in "Boswell on the Grand Tour") en vele andere interessante tijdgenoten, waaronder David Hume, Adam Smith, David Garrick, Joshua Reynolds, en Benjamin Franklin.

Voor Hollanders is het wellicht interessant dat hij Belle van Zuylen kende, en zelfs overwoog met haar te trouwen. Dit staat o.a. beschreven in "Boswell in Holland", want hij bracht hier bijna een jaar door als student rechten te Utrecht.

Ik denk dat zijn dagboeken, of wat ervan overgeleverd is, die behoorlijk zorgvuldig uitgegeven zijn, vooral indien ze als geheel worden gelezen, een helder beeld geven van het leven in de 18e eeuw zoals beleefd door iemand die toen leefde, tot de sociale Úlite behoorde, en overwegend eerlijk en volledig opschreef wat hem overkwam, van ontmoetingen en gesprekken met beroemdheden tot uitstapjes met hoeren en dames van lichte zeden, overigens vaak gevolgd door een venerische ziekte. (Zie o.a. "Boswell's London Journal")

En het helpt natuurlijk zeer dat Boswell zelf zowel een bijzonder goed schrijver als een begaafd man was, met uitgebreide interesses. Wie alleen "The Life of Samuel Johnson LL.D." kent, of zelfs dat niet, heeft veel zeer lezenswaardigs van Boswell gemist.

 

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail