Nedernieuws        

 

12 december 2005

                                                                 

Friedman  

 

 

Ik citeerde in maart Beerekamp n.a.v. zijn ontboezemingen over wr een film van Van Gasteren:

Ook wie Carl Friedmans Tralievader las, over een door een overlevende geterroriseerd gezin, staat verbijsterd over de aanblik van de werkelijkheid.

Ik schreef toen dat dit werk van Friedman me geheel onbekend was, al heb ik er later iemand in mail aan me aan zien refereren, alsof ik het zou moeten kennen, met mijn achtergrond. Ik lees nu in de NRC van heden dat ook dit een bedrieger is, of beter een bedriegster, of wellicht iemand met pseudologica fantastica:

Friedman debuteerde in 1991 zeer succesvol met de novelle Tralievader, een fragmentarisch verslag van een gezinsleven dat beheerst wordt door het kampverleden van de vader. Na verschijning van de novelle werd algemeen aangenomen dat Friedman zelf uit een getraumatiseerde joodse familie afkomstig was en zij sprak die misverstanden nimmer tegen. Friedman stond zelfs toe dat haar werk werd opgenomen in een Amerikaanse verzamelbundel met verhalen van nakomelingen die de holocaust overleefd hebben.

Nou ja, enzovoort: Heel Joods met een "Opa Levie" en zelf lid van een joodse gemeente; zelf bekend met G. Durlacher, die Auschwitz overleefde etc.

In werkelijkheid is Carl Friedman, geboren als Carolina Klop, afkomstig uit een Brabants, katholiek gezin, meldt Brendel in HP/De Tijd. Joodser dan de paus is ze. Friedman's broer heeft tegenover Brendel de joodse komaf van zijn familie ontkend. Wel zat hun vader in de oorlog in het verzet: vlak voor de bevrijding werd Egbert Klop opgepakt en naar Sachsenhausen (geen vernietigingskamp) gestuurd.

Ik citeer uit een tamelijk lang artikel van Pam Emmerik, dat mede handelt over de vraag wat een schrijver van novelles nu wel en niet uit zou mogen halen met de waarheid.

Want het betreft een schrijfster van een novelle, dus een vrucht van verbeelding. Ikzelf ben trouwens - geheel onafhankelijk van het onderwerp - iemand met een echte hekel aan zogeheten faction: Fantasie-verhalen waarin echte ooit bestaande mensen dingen doen en zeggen die ze feitelijk nooit deden, van het soort science fiction waarin Einstein, via een tijdmachine bijvoorbeeld, mee helpt de wereld te redden va het kwaad. Een soort literair hoerenlopen, vind ik: fact ≠ fiction.

Emmerik besluit zo:

Als Friedman duidelijk was geweest over haar uitgangspositie van niet-joodse die over de holocaust wil schrijven, had dat geen problemen hoeven op te leveren. Maar het succes van haar werk zou waarschijnlijk niet zo groot geweest zijn, dat heeft het ontleend aan de meerwaarde van haar slachtofferschap.

Dat lijkt me juist. Trouwens, dat Pa Klop "vlak voor de bevrijding werd (..) opgepakt en naar Sachsenhausen (geen vernietigingskamp) gestuurd" laat zich n niet controleren uit gebrek aan een kampadministratie daar, n klinkt mij wat vreemd in de oren: Amersfoort of Vught was de gebruikelijke eerste bestemming, niet Sachsenhausen.

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail