Nedernieuws        

 

2 november 2005

                                                                 

Schama

 

 

Ik las Schama's "The Embarrassment of Riches - An Interpretation of Dutch Culture in the Golden Age" uit. Het is een aardig maar lijvig boek. Eerder las ik "Citizens" van hem, over de Franse Revolutie, ook al aardig en lijvig. Misschien dat ik later wat meer zeg over het eerste genoemde boek. Het is meer aardig dan bijzonder, maar voor wie het een en ander over de Nederlandse Gouden Eeuw wil weten is het bruikbaar. Het bevat ook veel illustraties, vaak fraai en leerzaam, en ik leerde zo van het bestaan van een heel goed Nederlands tekenaar, Romeyn de Hooghe, uit de 2e helft van de 17e eeuw.

En dat suggereert trouwens één van de vragen waar Schama geen antwoord op geeft: Vanwaar die grote hoeveelheid aan werkelijk schilder- en teken-talent in Nederland in de Gouden Eeuw? Werd er toen wellicht veel meer aandacht en tijd aan besteed in het onderwijs? Want het is echt verbazend, ook of vooral als je het vergelijkt met wat er in andere grotere landen aan teken- en schildertalent was in die tijd.

Een andere vraag over de Gouden Eeuw die ik had en heb omdat Schama er nauwelijks op ingaat hangt samen met de Nederlandse handelsgeest: Hoe komt het dat de Nederlanders in zo korte tijd, overwegend in oorlog bovendien, zo rijk konden worden? Hij zegt er wel iets over, maar één van zijn zwaktes is z'n voorkeur voor purple prose van eigen hand - zoals: "We end, then, where we began: in the moral geography of the Dutch mind, adrift between the fear of the deluge and the hope of moral salvage, in the tidal ebb and flow between worldliness and homeliness,  between the gratification of appetite and its denial, between the conditional consecration of wealth and perdition in its surfeit."  (p. 609, openingszin hoofdstuk Luctor et Emergo. Ik zou willen zeggen: It's not Gibbon, if you don't mind. No way!) - en hij is ook al het soort historicus dat niet aan het nut van het vermelden van cijfers gelooft.

Maar aardig was het wel, voor wie niet vastloopt in zinnen als de geciteerde, en dan vooral vanwege de vele illustraties. Het zou een goed idee zijn om een Nederlands platenboek te maken, à la klassieke Natuurlijke Historieën: Linkerpagina  een reproductie, rechterpagina een contextuele toelichting, in helder proza. Omdat er zo bijzonder veel, en goed, en interessant getekend en geschilderd werd in 16e en 17e eeuws Nederland zou zoiets heel interessant kunnen zijn - zeg "De Gouden Eeuw in 500 reproducties met uitleg en commentaar" o.i.d. Aan de kwaliteit van het schilder- en tekenwerk uit die tijd kan het niet liggen als zoiets geen succes zou worden.

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail