Nedernieuws        

 

24 oktober 2005

                                                                 

Tacitus   

 

 

Aangezien ik niet fit ben lees ik veel geschiedenis (want dat is toch echt makkelijker dan wiskunde). Zo heb ik me de afgelopen week door de annalen van Tacitus heen gelezen, in een vertaling uit 1956, die kennelijk nogal vrij en behoorijk gekuisd is. Hoe weet ik dat? Via Multatuli's idee 1020, waarin de moed en standvastigheid van de slavin Pythias wordt geprezen, die tegen haar beul zei dat zijn mond smeriger was dan de kut van haar meesteres Octavia. Hier is de vertaling van Michael Grant voor Penguin Classics uit 1956, waaruit de hele Pythias verdwenen is:

"Dominating Nero as his wife, as she had long dominated him as his mistress, Poppaea incite one of Octavia's [Nero's vrouw - M] household to acuse Octavia of adultery with a slave (..). Octavia's maids were tortured, and though some were induced by the pain to make false confessions, the majority unflinchingly maintained her innocence. One retorted that the mouth of Tigellinus, who was bullying her, was less clear than any part of Octavia." (p. 330-1)

And so much for historical truth and true great courage if it concerns sex. Enigszins verpreutst, minstens.

Overigens was Tacitus wel interessant en leerzaam. Het betreft feitelijk de regeerperiodes van de keizers Tiberius en Nero, en het doet mij veel denken aan Mao en Stalin, zoals deze worden weergegeven door objectieve historici - met dit verschil dat Stalin kennelijk minder sexuele perversies had. De gemeenschappelijke noemer is natuurlijk almacht en de daarmee samenhangende corruptie, willekeur, wreedheid en ontsporingen.

En iets dat me opviel, in twee opeenvolgende alineaas van Tacitus, was een behoorlijke precieze versie van ideeŽn die gewoonlijk aan Rousseau en Marx worden toegeschreven:

This prompts me to go into some detail about the origins of law, and the ways in which it developed into our endless and complicate statute-list. Primitive men had no evil desires. Being blameless and innocent, his life was free of compulsions or penalties. He also needed no rewards; for he was naturally good. Likewise, where no wrong desires existed, fear imposed no prohibitions. But when men ceased to be equal, egotism replaced fellow-feeling and decency succumbed to violence. The result was despotism - in many countries, permanently.
(..)
After Tarquin's expulsion the community took many measures against the ruling class in the interests of freedom and unity. A new Council of Ten, by incorporating the finest elements from all sources, drew up the Twelve Tables.That was the last equitable legislation. For subsequent laws, other than those directed against specfic current offenses, were forcible creations of class-warfare, designed to grant unconstitutional powers, or banish leading citizens, or fulfil some other deplorable purpose. (p. 129, III.26-27)

Of Rousseau en Marx hun ideeŽn aan Tacitus ontleenden weet ik niet, maar het lijkt me waarschijnlijk dat beide 'm wel gelezen hebben. In ieder geval vond ik 't grappig om te registreren, al zijn dit soort ideeŽn ook elders vůůr Rousseau en Marx te vinden.

 

Maarten Maartensz

 

        home - index - top - mail