Nedernieuws        

 

6 november 2004

                                                                 

Van Gogh en - Goghiaans proza en beledigen

 

 

In het "Zaterdags Bijvoegsel" staat ook over 2/3e pagina een artikel "Ik ben niet begonnen!" over het Goghiaans proza en beledigen, door een Jannetje Koelewijn, die daar, net als ik, meer van weet, en vlijtig citeert. Het begint zo, afgezien van inleidende zinnen eindigend met "Wat waren zijn meningen?":

" 'Wat doe je als een epilepticus een aanval krijgt in je bad? Je gooit je was erbij.' Zo begon Theo van Gogh toen hij op 7 februari 1992, voor de Amsterdamse politierechter stond om zich voor de zevende keer te verantwoorden voor zijn opmerkingen, acht jaar eerder, over schrijver en filmmaker Leon de Winter.
Theo had in het filmblaadje Moviola geschreven dat Leon de Winter misbruik maakte van zijn joodse identiteit om rijk en populair te worden. Hij stelde hem voor om een vrolijke familiefilm te maken "over een klein meisje dat de halve oorlog door de Gestapo belt: kom me halen, kom me halen, mijn dagboek is klaar!... en ze komen niet". Hij had het over "copulerende gele sterren in een gaskamer", over "de lucht van caramel" die hij rook. "Vandaag verbranden ze alleen suikerzieke joden.""

Allemaal waar, want zo hoorde ik hem ook in die tijd (ca. 1984). Wat Koelewijn er niet bij zegt is dat "men" in Links Amsterdam Van Gogh weer uitmaakte voor "fascist" in allerlei gradaties, en dat wat Van Gogh vooral irriteerde de oneerlijkheid en hypocrisie van "De Linkse Kerk" was.

Koelewijn verhaalt dan van de vonnissen die gewezen zijn - duizend of tweeduizend gulden boete, of vrijspaak - en van

"Ronnie NaftaniŰl, Richard Stein en vooral Sonja Barend werden in zijn columns steeds opnieuw bespot. Hij liet Sonja Barend bij een kampbarak zeggen: "En morgen weer gezond op!". Leon de Winter liet hij het "Treblinka-liefdesspel" bedrijven met een "met prikkeldraad omgeven snikkel". Toen de historica Evelien Gans in haar boek Gojse nijd en Joods narcisme schreef dat Theo van Gogh een "thematische nijd" koesterde tegen Leon de Winter, schreef hij in het Amsterdamse universiteitsblad Folia Civitatis: "Ik vermoed dat mevrouw in vochtige dromen vaak een beurt krijgt van dokter Mengele, maar ik hoop haar zelf tot in lengte van jaren ook op mijn bescheiden wijze te blijven inspireren".

Klopt ongetwijfeld, en zo heb ik hem ook gehoord, en gelezen. Maar, zoals ik eerder zei: Het ging hem emotioneel vooral om het beledigen, waar hij op kickte, en wat hij zoveel mogelijk mensen deed, voorzover ik heb kunnen zien, om welke reden ik niet meer met hem omging. Zijn motieven, afgezien van die wil tot beledigen, shockeren, opvallen, en vernederen waren vooral dat hij de hypocrisie en leugens van anderen doorzag.

Ik geloof inderdaad dat hij geen anti-semiet was, zoals hem veel verweten is: Hij had een grote hekel aan hypocrisie, en een grote aandrift tot beledigen en vernederen, en de vaste wil koste wat het kost op te vallen. In dit verband

"Drie maanden geleden, in augustus, publiceerde het weekblad Vrij Nederland een portret van Theo van Gogh waarin ook zijn ouders aan het woord komen. Ze wonen in Wassenaar, Theo van Gogh is er geboren. Ze zeggen dat de preoccupatie van hun zoon met de Tweede Wereldoorlog hen verbaasd heeft. Volgens hen is hij geen anti-semiet, hij is alleen "extreem".

(..)

Zijn moeder vertelde dat de familie actief was geweest in het verzet. Op 4 mei wordt er nog altijd gehuild in het huis van Theo van Goghs ouders. Een oom werd geŰxecuteerd. Haar vader had in Auschwitz gezeten. "Hij vertelde Theo wel verhalen. Dat is niet goed geweest, juist omdat hij zo gevoelig is."

Theo van Gogh was als kind lief en aangepast, zei zijn moeder in Vrij Nederland. Maar na zijn elfde werd hij "waanzinnig vervelend". Ruiten inslaan, auto's aanhouden op de Rijksstraatweg, feestjes van zijn twee zusjes verpesten. "Hij overheerste hier thuis gesprekken. Je moest schreeuwen om jezelf verstaanbaar te maken." Op de dag dat hij zijn havo-examen had gedaan, zette ze hem de deur uit.

Daarna was het weer goed gekomen tussen Theo van Gogh en zijn familie.

(..)

In 1996 vroeg Trouw aan Theo van Gogh wat zijn geluk in de weg stond. Hij zei: "Ten eerste mijn destructieve aard, ten tweede dat ik snel verveeld ben. Geluk is het accepteren van verveling. Het leven bestaat hoofdzakelijk uit verveling."
Trouw: "Bent u voor uzelf een vriend?"
Theo van Gogh: "Nee. Ik ben niet iemand die zichzelf erg liefheeft."
Trouw: "Hoeveel vrienden heeft u op het ogenblik?"
"Geen. Maar een schizofreen is nooit alleen. Ik streef een status quo na tussen mezelf en mezelf."
Hij rookte, snoof en dronk, al hield hij met coca´ne en alcohol soms een tijdje op. (..) Hij vond het leuk om te vertellen dat hij de lelijkste man van Nederland was. Hij liet zich fotograferen in zijn ondergoed, met een varkenssnuit voor zijn penis, en zichtbare rode pukkels in zijn liezen.
Hij werd be´nvloed, zei hij in 1993 tegen NRC Handelsblad, door de romans van Hermans, de vroege Reve, CÚline en De Sade. Net als deze schrijvers is hij voor alles ge´nteresseerd in "de oorlog tussen mensen", in hun gedrag als het "vernisje van de beschaving van ze is afgekrabd". De belangrijkste film is die hij, op zijn vijftiende, zag was A Clockwork Orange van Stanley Kubrick, over een jongen die verkrachting, geweld en Beethoven als liefhebberijen heeft.

(..)

Het filmpje waarmee hij probeerde op de filmacademie te komen - slaaf neemt wraak op meester door de voetjes van twee wijnglazen in zijn ogen te drukken - werd afgewezen. In zijn eerste film die in de bioscopen kwam, LŘger (1981) wordt een vrouw gedood door een pistoolschot in haar vagina. Er worden ook twee poesjes in de wasmachine gestopt.

Tien jaar geleden begon Theo van Gogh over moslims te schrijven, zoals hij daarvoor over joden en christenen schreef.

(..)

In zijn bundel Allah weet het beter, 2001: "Er is een vijfde colonne van geitenneukers in dit land, die autochtonen veracht en bespuwt. Ze haten onze vrijheid. En hoewel hun niets in de weg wordt gelegd op materieel of cultureel gebied, is het hun overtuiging dat goddeloos Nederland van de aarde moet worden weggevaagd."

(..)

Hij ging steeds meer mensen beledigen, op zijn website en in zijn Metro-columns - zeker na de moord op Pim Fortuyn in mei 2002. Hij had Pim Fortuyn, zei hij tegen Vrij Nederland, zelf nog over gehaald om zijn eigen partij op te richten, toen hij uit Leefbaar Nederland werd gezet. Wim Kok, Paul Rosenm÷ller ("mogen de cellen in zijn hoofd zich tot een juichende tumor vormen, laat ons pissen op zijn graf"), Gerrit Zalm, Boris Dittrich, Jan Peter Balkenende, opinievormers, journalisten van de Volkskrant, maar vooral de NRC Handelsblad ("de linkse kerk"), acteurs die hij vroeger liefdevol gefilmd had - iedereen die het niet met hem eens was, werd door hem uitgemaakt voor een politiek correcte lafaard, verantwoordelijk voor de aanstaande ondergang van dit land. En dat waren dan nog zijn meest milde bewoordingen.

En het artikel sluit af met het eerder door mij geciteerde Campert-citaat over het verbranden van suikerzieke joden:

Iemand die dat geschreven heeft, zegt Remco Campert, moet niet "als held van de vrije meningsuiting de geschiedenis ingaan".

Tsja - da's nou de dialektiek der geschiedenis zou Karl Marx zeggen. Hoe het zij: Ik neem aan dat je enigszins duidelijker is geworden waarom ik niet meer met Theo omging, al bewonderde hij me en vond hij me aardig. Ik vond hem wel intelligent, maar nogal maf ("Ik ben de dorpsgek van Nederland", zei hij zelf), en dat op een paar manieren waar ik als doctorandus psychologie etiketten weet te plakken die behoorlijk adekwaat zijn, net als in het geval Fortuyn, trouwens.

Ik kan nog wel meer citeren, maar ben ondertussen weer moe en wil wat gaan eten. Maar het lijkt me dat ik je een adekwaat beeld van een en ander geschetst heb.

Wat mijzelf betreft: Ik heb nog niets gehoord van Cohen of Aboutaleb.

     Van Gogh 

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail